پیشینه لیسه ها

در راستای شناسایی موسسات ما


 

در زبان دری واژه عربی مفغن استقلال مترادف با واژه های ازادی ورهایی است.

در اغاز سده بیستم افغانستان در مسیر تمدن نوین که سراسر جهان اسلامی را در می نوردید ورود یا فت. علامه محمود طرزی که از سال 1880 م در دمشق و استا نبول در تبعید بسر می برد در سال 1904 م بکابل بر گشته وبه پخش نطریات نوین خویش پرداخت. حین سلطنت امیر حبیب الله خان (1919 - 1901م) مکتب حبییه در سال 1904 م ایجاد شده و توسط استادان مسلمان که از کشور های هندوستان وترکیه عثمانی بوده مضامین علوم وزبای های خارجی در ان تدریس مگردید. این امر به مثابه دوران اموزش به نحوه غربی در افغانستان پنداشته میشود. پس از این اولین مکتب حربیه و دارالملین در سال 1914م گشایش یافتند. در سال 1922م شاه امان الله خان به پیروی از نظریات محمود طرزی که سمت وزیر خارجه را در ان زمان عحده دار بود کار گردانی اموزشی یک نهاد تعلیمی اولگو بنام امانیه را به کشوری فرانسه واگذار گردید. که در ان از زبان فرانسوی منحیث محرک فراگیری مضامین ساینس استفاده میشد. ساعت درسی هفته وار در ان نهاد 27 ساعت در فصل تابستان و 24 ساعت در سرماه بود همه دروس در سال اخیر شعبه این مکتب به زبان فرانسوی تدریس میگردید. دوره های دروس به شرح ذیل تقسیم شده بودند:

دوره ابتدایی که پنج سال را در بر میگرفت.

دوره ثا نوی اول بنام رشد یه که شامل چار سال میشد.

دوره ثانوی دوم بنام اعدادیه که سه سال را در بر میگیرد.

  تدریس و لوازم اموزشی رایگان بود. مصارف پیشبرد امور و امور حفظ ومراقبت کلاً از جانب دولت پرداخته میشد و همچنان مصارف اعاشه واباطه وسفر استادان فرانسوی حکومت متثبل میگردید.

در سال 1931 م اسم این نهاد تعلیمی استقلال مبدل گردید. حین باز دید ظاهر شاه از فرانسه در سال 1965م طرح اعمار مجدد ساختمان ان بطور رسمی مورد بحث قرار داده شد. زیرا ان تعمیریکه در سال 1922م به مصرف افغانان بنا یافته بود اعلایم فرسوده گی را از خود بروز میداد. اقای ژورژ پومپید و نخست وزیر فرانسه حین سفرش به کابل سنگ تهداب جدید لیسه استقلال را گذاشت ملحقات این تعمیر مشتمل بر یک مرکز فراهنگی فرانسه و اطاقهای مجلس اطاق کنفرانس سالون نمایش ادیتوریم،اطاقهای سمعی و بصری برای اموزش زبان فرانسوی لابراتوارهای کیمیا فزیک و بیولوژی کتابخانه میدان های ورزشی و یک حوض میباشد.

حیاط این اعمارت جدید دارای چمن زار ها بوده و در طرح ساختمانی ان از سبک بیسارمدرن مهندسی استفاده بعمل امده است. موقعیت ان در جوار ارگ شاهی در منظقهً است که مقر سفارت خانه ها و وزارت خانه ها نیزدران جا گزین است. مقا مت ساختمان ان در برابر زمین لرزه ها نیز مورد مطالعه قرار گرفته است.

در سال 1973 م ساختمان جدید لیسه استقلال به پایان رسیده و در سال 1974 م گشایش یافته. در ان زمان این لیسه دارای 2383 شاگرد و 31 معلم فرانسوی بود پس از سال 1985 میلادی طی دوران رژیم کمنویستی روابط میان فرانسه و افغانستان در حالت تعلیق قرار گرفت.

متعاقباً در دوران طالبان این لیسه قسماً تخریب شده مطالب تدریسی ان تغییر یافته و اثاثیه ان از بین رفتو در ان هیچ معلم فبرانسوی وجود نداشت. اثباع فرانسوی در سال 1985م از افغانستان خارج شدند و استادان افغان ان جهت رفتن به پاکستان ایران ایالات متحده و سایر کشور های بیگانه لیسه را ترک گفتن.

بعد از به پایان رسیده نظام طالبان با زسازی لیسه استقلال در جنوری سال 2002م اغاز گردیده و سه ماه جریان یافت. بتاریخ 22 مارچ سال 2002 میلادی در نوروز سال خورشیدی افغانستان دروازه های این لیمه دوباره گشوده شده.

بدین ترتیب پس از گذشت هفده سال ، نماد دوستی فرانسه و افغانستان دو باره احیا گردید.

امروزینه این لیسه یک اطاق کمپیوتر دارای شبکه انترنت را در اختیار داشته کتابخانه ان دارای کتب معاصر بوده و شیوه های تازه تدریس در ان تطبیق میگردد.   

 اولین لوحه که نام لیسه در آن به در مکتب

لیسه امانی در قصرکهنه شاهی

معلمین در سال 1930

بیادگذاری توسط محترم پامپیدو در سال 1968

بورس گرفتگان به فرانسه در میدان هوائی کابل

پرواز به سوی پوهنتون پاریس

نمای ازکتابخانه در جنوری سال 2002

لابراتوار در سال 2002
 
گشایش دوباره لیسه استقلال 2002
 
گشایش دوباره لیسه استقلال 2002
 
گشایش دوباره لیسه استقلال 2002
 

 

 ملالی

ملالی دوشیزه قهرمان افسانوی پشتون در جنگ های افغان انگلیس بود. او هممیهنان خویش را در معرکه میوند در نزدیکی قندهار در سال ١٩٨٩م تشویق وفرغیب مینمود. در سروده های از اشعار به زبان پشتو کار نامه های او به گونه مانده گار درج است. فرانسوا بالسن در کتاب خود بنام (ریگستان نا مکشوف) منتشره سال۱۹۷۲م نامبرده را (ژانداک کوچک ) نامیده است.

انگیزه های اولی ایجاد لیسه دختران بنام ملالی از مشی تجدد گرایانه شاه امان الله خان منشا میگرفت، لیکن در سال ١٩٤٢ م بود که دروازه های این مکتب عملا در محل امروزی ان بروی دختران افغان گشوده شد.

در اوایل سدهً پیشین در حالیکه  تعلیمات برای پسران قبلاً رواج کسب نموده وانسجام میافت مگر تعلیمات برای دختران هنوز محدود ومنفرد باقی مانده بود. مطرح نبود تا زنان در خارج از چار دیواری خانه به کسب دانش بپردازند. در سر تا سر دوران سلطنت امان الله خان تلاش ها و مساعی مبذول شده حکومت در زمینه گسترش و ترویح اموزش و حصول تخصص به گونه متبارز و بی سابقه براه افتاده بود . با ان هم امیر امان الله خان که ذوقمند تجدد و پیشرفت بود میخواست در این راستا هر چه بیشتر به پیش رود. او ارزو مند بود تا به دختران امکانات کامل اموزش شانرا فراهم سازد. حتی پیش از این در سال ١٩١٤ م زمان که او هنوز به سلطنت نرسیده بود و هنوز شاهزاده ً بیش نبود، حین برگزاری محفل عروسی خویش ابراز داشته بود تا مخارج ان احتفال را وقف ساختمان و ایجاد یک مکتب و یا یک بیمارستان برای زنان کنند. زمانیکه  او در سال ۱۹۱۹ م جانشین پدرش امیر حبیب الله خان گردید ، ایجاد یک مکتب دختران شامل اولویت های کاری او بود.

در برج جنوری سال ۱۹۲۱ م یک مکتب برای دختران که توسط بانوان خانواده شاهی اداره میگردید در شهر کابل گشایش یافت . انگیزه ایحاد این مکتب مرهون ابتکار ونفوذ خاندان ملکه که اهل فضل و دانش بود میگردد.

امیر امان الله خان در سال ۱۹۱۳م با شهبا نو ثریا صبیه سوم علامه محمود طرزی وزیر خارجه حکومت امانی ازدواج کرده است بانو اسما رسمیه مادر ملکه ثریا در تعلیم و تربیت دخترانش سعی بلیغی را مبذول مینمود. بانو اسما یک زن تعلیم یافته ترکی الا صل خاندان عثمانی بوده که برای دخترانش مکتبی را در شهر کابل که قبلاٌ موجود نبود ایجاد کرد. افزودنیست که ترکیه از جمله کشور هایست که علامه محمود طرزی در تبعید  روزگاری را در ان جا سپری کرده بود.مکتب مذکور بنام (مستورات) یاد میگردید، شخص ملکه ثریا سمت بازرس و بالترتیب مادر و خواهرش سمت های مدیریت و معاونیت انرا عهده دار بودند.

به ابتکار این زنان پر شهامت، بشکل محرمانه و لیکن بسا ماهرانه حضور مشهود طبقه اناث که هنوز در صحنه زندگانی نا محسوس بود  در معرض روشنایی قرار داده شد. در جناح چپ رود خانه کابل، مقر این مکتب را رهایشگاه موقر ملکیت  شخصی تشکیل میداد و حدود پنجاه شاگرد در ان در دو صنف پذیرفته شده بودند.

این مکتب بعد ها بزرگتر شده حاوی پنج صنف گردیده و به یک خانه شخصی دیگر در مر کز شهر انتقال داده شد. در مکتب مستورات، معلمین ذکور دوشا دوش معلمان اناث مضامین مختلف چون تاریخ، فارسی ، خیاطی ، مو سیقی ، جغرافیه و ریاضیات را تدریس میکردند. در موازات این مکتب شفا خانهً بنام مستورات برای زنان در جنوری سال ١٩٢٤ م تاسیس گردیده و گشایش یافت یکی از خواهران شاه امان الله مدیریت ان را عهده دار بود در اثر فشار افرادی مذهبی شفا خانه و مکتب مذکور در سال ١٩٢٤ مکلف به مسدود شدن گردید.

پس از گذشت چند ماه مکتب در محوطه قصر شاهی دو باره به تدریس اغاز نمود. در سال ۱۹۲۶م این مکتب سه صد شاگرد داشت.

در سال ۱۹۲۶ م سه صد شاگرد به سویه ثانوی تا صنف دوازدهم بود. در سال ۱۹۲۸م هفت مکتب برای دختران بودند مگر مکتب مستورات با داشتن هشت صد شاگرد در زمره بزرگترین انها بشمار می امد.

در برج سپتامبر همین سال پانزده تن از دختران اقغان بکشور ترکیه رفتند تحصیلات در زمینه انرا مهیا ساخت تا ایشان م مسلک های طبابت و تعلیم و تربیه اشنایی حاصل کنند. همه این فعابیت های تعلیمی و تربیتی حین سفر شاه بخارج در سال ١٩٢٨م متوقف شده و سپس بطور کلی در سال ١٩٢٢ م با کنار رفتن شاه از سلطنت از بین برده شد. خاندان شاهی کشور را ترک در روم پناهنده گردید.

در سال ١٩٤٢م مرحله نوینی در زمینه ازادی زنان اغاز یافت. حکومت شاهی محمد نادر خان گشایش مجدد و رسمی یک مکتب قابله و تعلیمات زنان دایه را اجازه داده بطور محرمانه تعدادی محدودی دختران در این مکتب میتوانستند به  فراگیری زبان فارسی و مسایل دینی بپردازند در واقع مضامینی که تدریس میگردید افزوده شده بود در ١٩٣٨ م وزارت معارف، خانم فریسه تبعه فرانسه را مو ظف نمود که طرح معین ایجاد یک بنیاد اموزشی ابتدایی برای دختر های خرد سال را اماده سازد در سپتمبر ١٩٢٩ م لیسه دختران در محوطه شفاخانه مستورات گشوده شد مدیر ان خانم فریسه بود و انتظار میرفت تا برای لیسه عمارتی احداث گردد با خانم فریسه یازده زن افغان و نه زن اروپایی که همسران خارجیان بودند مشغول کار بودند.

شاگردان در سه بخش تقسیم میگردیدند.

بخش اطفال با تعداد شامله دو صد شاگرد

بخش ابتدایی حاوی چهار صنف ، منوط به شا گردانیکه خواهشمند ادامه دروس در دوره ثانوی بودند با تعداد شامله ٣٧٠ شاگرد طی سنین هشت تا پانزده سال

بخش اختصاصی مسایل تدارکاتی و اماده سازی جهت تحصیلات کوتاه مدت با تعداد شامله 40 شاگرد.

 

تدریس زبان فرانسوی از صنف اول دوره ابتدایی با هفت ساعت درسی هفته وار اغاز می یافت تمامی مصارف منجمله مواد درسی وارد شده از کشور فرانسه معاشات و حفظ مراقبت بدوش حکومت افغانستان بود.

در سال ١٩٤٢ م مکتب متذکره به عمارت جدید منتقل شده و به ملالی مسما گردید.

اهسته اهسته افغانها پس از ختم تحصیلات در اروپا بعضاٌ با همسران خارجی خویش به کشور باز گشتند در لیسه ملالی در انزمان به تدریس زبان های انگلیسی و المانی نیز پرداخته می شد که بعد از ختم جنگ جهانی دوم تدریس زبان المانی در ان متوقف گردید سپس بسیار به زودی تعدادی از مضامین به زبان فرانسوی توسط معلمین که از جانب کشور فرانسه استخدام گردیده بودند و دیپلوم داشتند . تدریس میشد در سال 1١٩٤٥ م به تعداد چهار تن فارغ سپس در سال 1946 م شانزده تن فارغ در سال ١٩٤٩ نزده تن به سویه بکلوریا شهادتنامه هایشانرا در یافت نمودند.

این دختران بکلوریا پاس که خواهشمند ادامه تحصیلات عالی بودند نمیتوانستند شامل دانشگاه که هنوز مشخص برای ذکور بود شوند برای رفع این مانع استادان دانشگاه برای تدریس انان به لیسه ملالی در حین تعطیا دروس در بعد از ظهر ها میامدند.    


مهر رسمی مکتب

ماریا لیسانسه سال  1976

بالای تخته در سال1971

متعلمین در سال  1976

آموزگار صنف اول در سال  1972

درس در سال 1971

صنف در سال  1976

صنف در سال  2002
 
گشایش دوباره لیسه ملالی 2002
 
گشایش دوباره لیسه ملالی2002
 
گشایش دوباره لیسه ملالی2002